خطای آزمایشات! مقصر اصلی کیست؟!

بعنوان پزشک زیاد پیش میاید که بین آنچه به بالین بیمارمان (به اصطلاح) میخورد و آنچه در برگه آزمایش میبینیم تناقض وجود دارد!

خوب در این موارد ممکن است آزمایش بیمار درست باشد و ما باید تشخیص مان را عوض کنیم ، ولی اگر واقعا آزمایش اشتباه باشد مقصر اصلی کیست؟

خطاهای آزمایشات به سه دسته تقسیم میشود:

پره آنالیتیکال:از لحظه درخواست آزمایش توسط پزشک تا زمان بررسی نمونه توسط آزمایشگاه

آنالیتیکال: خطای انجام تست توسط آزمایشگاه (خطای پرسنل یا دستگاههای آزمایشگاه)

پست آنالیتیکال: خطای پس از انجام تست تا لحظه مشاهده جواب توسط پزشک

تحقیقات و منابع معتبر نشان میدهد که بیش از 70 درصد خطاهای آزمایشات مربوط به مرحله پره آنالیتیکال است یعنی خطاهایی که درخارج ازآزمایشگاه وقبل ازرسیدن نمونه به آزمایشگاه اتفاق می افتد.

“Laboratory testing is roughly divided into three phases: a pre-analytical phase, an analytical phase and a post-analytical phase. studies have shown that up to 70% of analytical errors reflect the pre-analytical phase. The pre-analytical phase comprises all processes from the time a laboratory request is made by a physician until the specimen is analyzed at the lab. Generally, the pre-analytical phase includes patient preparation, specimen transportation, specimen collection and storage.”

در یک بررسی که امسال در یکی از بیمارستانهای شهرمان صورت گرفت بطور متوسط بیش از یک خطای پره آنالیتیک در روز توسط بخشهای بیمارستانی اتفاق افتاده که عمده آن مربوط به عدم همخوانی نام بیمار،ثبت اشتباه درHIS،ارسال نمونه غیرمنطبق با آزمایش وارسال غیراستاندارد نمونه به آزمایشگاه بیمارستان بوده است.

از یکسو پزشک با دیدن پاسخ های نامرتبط سردرگم میشود و از دیگر سو فشار آوردن و زیر سوال بردن آزمایشگاه هیچ مشکلی را حل نمیکند چون منبع و عامل خطا جای دیگر و احتمالا زیر دست خودمان است!

آموزش پرسنل بخشها ( پرستاران ، نمونه گیر ها ، نیروهای خدمات و منشی ها و…) و پایش مداوم عملکرد ایشان جهت کاهش خطاهای پره آنالیتیک موثرترین راه پیشگیری و حل مشکل است.